URBAN AFRICA: jakie źródło, taka woda. Wokół ciała, afro-syren i kobiecości

URBAN AFRICA: jakie źródło, taka woda. Wokół ciała, afro-syren i kobiecości

12 grudnia 2022, Poniedziałek

Instytut Kultury Miejskiej

Długi Targ 39/40, Gdańsk

Start: godz. 18:00

Podziel się:

Afryka niezmiennie i niestety nadal często kojarzona jest wyłącznie stereotypowo, jako niezróżnicowany i „zastygły” w przeszłości kontynent, którego ogromna różnorodność kulturowa spłaszczana jest niejednokrotnie do obrazków znanych z mediów (konflikty zbrojne, kataklizmy), wyobraźni rodem z kolonializmu bądź folderów turystycznych (safari i „dzikość”).
Tymczasem jednym ze współczesnych, żywych tekstów kultury, z którego my – osoby często pozbawione duchowości, kontaktu z tradycjami i z własnym ciałem – możemy czerpać inspiracje, to synkretyczne tradycje afrykańskie związane z elementem 𝐖𝐎𝐃𝐘 𝐢 𝐳 𝐬𝐳𝐞𝐫𝐨𝐤𝐨 𝐩𝐨𝐣𝐞̨𝐭𝐲𝐦, 𝐒́𝐖𝐈𝐀𝐃𝐎𝐌𝐘𝐌 𝐏𝐎𝐂𝐙𝐔𝐂𝐈𝐄𝐌 𝐂𝐈𝐀Ł𝐀. Woda jest tradycyjnie kojarzona z płodnością, zmiennością, przemianą ale i z adaptacją oraz czerpaniem ze źródła (i jego współtworzeniem!), a więc z tym, co podpowiada nam m.in. właśnie ciało.
🇵🇱 W kontekście polskim, po okresie czarnych protestów i izolacji pandemicznej, na fali powrotu kobiet do praktyk cielesnych, kręgów kobiecych i odkrywania siły „czułości” (m.in. dzięki książkom Olgi Tokarczuk czy Natalii de Barbaro), ważne stało się poznawanie różnych obliczy kobiecości, seksualności i powrotu do duchowości poprzez czucie ciała, ciałopozytywność.
➡️ Poznanie tradycji związanych z kultem kobiety i ciała występujących dziś w Afryce, może stanowić ciekawą inspirację i poszerzenie wiedzy nie tylko odnośnie samego kontynentu, ale też tego, jak bardzo niektóre działania kobiet czy postrzeganie seksualności, wspólnotowości i ciała, wyprzedzają tam swoją świeżością i dynamiką podobne zjawiska w innych częściach świata.

🔎 Podczas prelekcji przybliżę c͛z͛t͛e͛r͛y͛ ͛p͛o͛w͛s͛z͛e͛c͛h͛n͛e͛ ͛i͛ ͛b͛a͛r͛d͛z͛o͛ ͛ż͛y͛w͛e͛ ͛w͛ ͛A͛f͛r͛y͛c͛e͛ ͛z͛j͛a͛w͛i͛s͛k͛a͛, które dotykają – w sposób rytualny, cielesny czy artystyczny – tematu szeroko pojętego żywiołu Wody i związanej z nią Kobiety: Bogini-Matki, ale też każdej z nas.
Opowieść zacznę od :
🟠 (1) 𝐊𝐔𝐋𝐓𝐔 𝐁𝐎𝐆𝐈𝐍𝐈 𝐌𝐀𝐌𝐈 𝐖𝐀𝐓𝐀 („𝘞𝘪𝘦̨𝘤𝘦𝘫, 𝘯𝘪𝘻̇ 𝘱𝘪𝘦̨𝘬𝘯𝘢 𝘬𝘰𝘣𝘪𝘦𝘵𝘢”) która – w wielu lokalnych odmianach – znana jest i czczona w bardzo wielu rejonach współczesnej Afryki. Szczególnie fascynujące jest źródło, z której zaczerpnięta została ikonografia tej ambiwalentnej, kuszącej Bogini: prawdopodobnie pochodzi z dziewiętnastowiecznej, niemieckiej ryciny cyrkowej przedstawiającej samoańskiego akrobatę (uznanego błędnie za kobietę)!
Wątek zabawy, przyjemności i przepływu, jak też wyjątkowej mocy kobiet, jest też kluczowy dla
🟠 (2) 𝐫𝐰𝐚𝐧𝐝𝐲𝐣𝐬𝐤𝐢𝐞𝐣 𝐩𝐫𝐚𝐤𝐭𝐲𝐤𝐢 𝐤𝐨𝐛𝐢𝐞𝐜𝐞𝐣 𝐳𝐰𝐚𝐧𝐞𝐣 𝐆𝐔𝐊𝐔𝐍𝐀, która obecnie przeżywa swój renesans. W kraju, w którym ludobójstwo pozostawiło swój trwały ślad nie tylko w historii i przestrzeni, ale przede wszystkim w straumatyzowanej psychice i ciele mieszkańców Rwandy, kobiety odnalazły sens, spokój i przyjemność w powrocie do wspólnotowych praktyk inicjacji seksualnej. Na podobnej zasadzie, co kult Mami Wata, w rytuale gukuna, woda – a konkretnie osiągnięcie przez kobietę orgazmu – jest związana z historią mityczną, jest też oznaką łączności i dialogu z płcią przeciwną.
Odnajdywanie związków kręgów kobiecych z siłą wody, przemianą i tradycją oraz hołd oddany kobietom to jeden z podstawowych wątków
🟠 (3) 𝐩𝐞𝐫𝐟𝐨𝐫𝐦𝐚𝐧𝐬𝐨́𝐰 𝐧𝐢𝐠𝐞𝐫𝐲𝐣𝐬𝐤𝐢𝐞𝐠𝐨 𝐚𝐫𝐭𝐲𝐬𝐭𝐲 𝐬́𝐰𝐢𝐚𝐭𝐨𝐰𝐞𝐣 𝐬ł𝐚𝐰𝐲 𝐉𝐄𝐋𝐈𝐋𝐈 𝐀𝐓𝐈𝐊𝐔. Performans z udziałem około 100 kobiet (wśród nich byłam i ja), których pochód (częściowo przez wodę) był częścią 57 Biennale w Wenecji (miasta par excellence kobiecego!), jest przepięknym na to dowodem.
Czwartym przykładem na to, czym jest dziś kobiecość w Afryce i jakie moce i historie zapisane są w kobiecym ciele, jest
🟠 (4) 𝐜𝐞𝐫𝐞𝐦𝐨𝐧𝐢𝐚 𝐂𝐙𝐔𝐌𝐁𝐀 𝐧𝐚 𝐌𝐚𝐝𝐚𝐠𝐚𝐬𝐤𝐚𝐫𝐳𝐞. To dzięki sile kobiet, ich szczególnej wrażliwości i łączności z tradycją, na Madagaskarze odgrywa się domowe ceremonie spotkania z duchami przodków, którzy wspierają żyjących, udzielają im rad dotyczących zdrowia, życia materialnego czy uczuciowego.
💬💬💬
Dzięki dyskusji nad różnymi formami ożywiania historii, ciała i bycia we wspólnocie, zastanowimy się, jakie oddziaływanie może mieć żywioł wody na budowanie więzi międzyludzkich, ale i więzi ze sobą samym (szczególnie, jeśli mowa o ciele kobiecym) w przestrzeni współczesnego miasta.
❌ ❌ ❌
𝒲𝓈𝓏𝓎𝓈𝓉𝓀𝒾ℯ 𝓏𝒹𝒿ℯ̨𝒸𝒾𝒶 𝒾 𝒹𝒶𝓃ℯ 𝓏𝒶𝒸𝓏ℯ𝓇𝓅𝓃𝒾ℯ̨𝓉ℯ 𝓏ℴ𝓈𝓉𝒶ł𝓎 𝓏 𝓌ł𝒶𝓈𝓃𝓎𝒸𝒽 𝒹ℴ𝓈́𝓌𝒾𝒶𝒹𝒸𝓏ℯ𝓃́ 𝒷𝒶𝒹𝒶𝓌𝒸𝓏𝓎𝒸𝒽, 𝓅ℴ𝒹𝓇ℴ́𝓏̇𝓎, 𝓅𝓇𝒶𝒸𝓎 𝓀𝓊𝓇𝒶𝓉ℴ𝓇𝓈𝓀𝒾ℯ𝒿, 𝓊𝒸𝓏ℯ𝓈𝓉𝓃𝒾𝒸𝓉𝓌𝒶 𝓌 𝓌𝓎𝒹𝒶𝓇𝓏ℯ𝓃𝒾𝒶𝒸𝒽 𝒶𝓇𝓉𝓎𝓈𝓉𝓎𝒸𝓏𝓃𝓎𝒸𝒽 𝒾 𝒸ℯ𝓇ℯ𝓂ℴ𝓃𝒾𝒶𝒸𝒽, 𝓇ℴ𝓏𝓂ℴ́𝓌 𝓏 𝓀ℴ𝒷𝒾ℯ𝓉𝒶𝓂𝒾 𝓌 ℛ𝓌𝒶𝓃𝒹𝓏𝒾ℯ, 𝒜𝓇𝓉𝓎𝓈𝓉𝒶𝓂𝒾_𝓀𝒶𝓂𝒾 𝓏 𝒜𝒻𝓇𝓎𝓀𝒾 𝒵𝒶𝒸𝒽ℴ𝒹𝓃𝒾ℯ𝒿, 𝓌𝓇ℴ́𝓏̇𝒷𝒾𝓉𝓀𝒶𝓂𝒾 𝓏 ℳ𝒶𝒹𝒶ℊ𝒶𝓈𝓀𝒶𝓇𝓊, 𝓌𝓇ℯ𝓈𝓏𝒸𝒾ℯ – 𝓏 𝓂ℴ𝒿ℯ𝒿 𝓅𝒶𝓈𝒿𝒾 𝒹ℴ 𝓂𝒶𝓈ℴ𝓌𝒶𝓃𝒾𝒶 (🔗@𝒵𝓂𝒶𝓈ℴ𝓌𝒶𝓃𝓎 𝒜𝓉𝒶𝓀 𝒮𝒫𝒜) 𝒾 ℴ𝒷𝓈ℯ𝓇𝓌𝒶𝒸𝒿𝒾 𝓉ℯℊℴ, 𝒿𝒶𝓀 𝒷𝒶𝓇𝒹𝓏ℴ ℴ𝓀𝓇ℯ𝓈́𝓁𝒶 𝓃𝒶𝓈 𝒾 𝒹ℯ𝒻𝒾𝓃𝒾𝓊𝒿ℯ 𝓃𝒶𝓈𝓏ℯ 𝒸𝒾𝒶łℴ.
Będzie to już kolejna prelekcja dla IKP z cyklu Urban Africa – poprzednia (05.04.2019) dotyczyła kongijskiej subkultury Sapeur (Stowarzyszenie Amantów, Pedantów i Elegantów). 🔗 https://www.facebook.com/events/270906163821719/
❌ ❌ ❌
👉 𝗱𝗿 𝗞𝗮𝗿𝗼𝗹𝗶𝗻𝗮 𝗠𝗮𝗿𝗰𝗶𝗻𝗸𝗼𝘄𝘀𝗸𝗮 / 𝗣𝗥𝗘𝗟𝗘𝗚𝗘𝗡𝗧𝗞𝗔
Antropolożka, pomysłodawczyni inicjatywy @Africa Remix – nowe zjawiska społeczno-kulturowe Afryki Subsaharyjskiej, zaangażowana w projekty z zakresu rozpowszechniania sztuki (głównie współczesnej) i kultur Afryki. Realizowała projekty edukacyjne, artystyczne i naukowe m.in. w Rwandzie, Ghanie, Kenii, na Madagaskarze, w Brazylii. Ostatnio współpracowała m.in. z Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego (proseminarium badawcze pt. Sztuka/i, codzienność, dekolonizacja. W stronę etnografii Afryki) oraz realizowała dwa projekty naukowe (z ramienia SWPS oraz PAN) związane z badaniami nad recepcją historii kolonialnej Rwandy. Asystentka kuratorów/ek i organizatorka wydarzeń edukacyjnych związanych z Afryką postkolonialną, komunikacją międzykulturową i antydyskryminacyjną. Prelegentka m.in. w Instytucie Studiów Międzykulturowych UJ, na Katedrze Języków i Kultur Afryki UW, na Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Obecnie pracuje w Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
🦋 Obszary jej zainteresowań badawczych to:
* antropologia i pamięć ciała;
* historia mówiona i od-twarzenie historii;
* ceremonia versus performans;
* szeroko pojęta sztuka, współczesne zjawiska kulturowe i dziedzictwo niematerialne w Afryce Subsaharyjskiej.
📖 Autorka książki pt. Od-tworzyć przeszłość. Kult czumba na Madagaskarze (@WN Katedra, 2016), Every Day Life in Early Colonial Rwanda. Insights from German and Polish Sources (Harrassowitz Verlag, 2020).
Więcej informacji na stronie: africaremix.wordpress.com/

👉 𝗔𝗻𝗶𝘁𝗮 𝗪𝗮𝘀𝗶𝗸 / 𝗔𝗨𝗧𝗢𝗥𝗞𝗔 𝗣𝗥𝗢𝗝𝗘𝗞𝗧𝗨 𝗚𝗥𝗔𝗙𝗜𝗖𝗭𝗡𝗘𝗚𝗢:
Adiunkt na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Prowadzi Pracownię propedeutyki projektowania książki oraz Pracownię projektowania dla kultury. Projektantka graficzna, specjalizująca się w projektowaniu dla instytucji kultury. Zajmuje się tworzeniem identyfikacji, wystawiennictwem, a także projektowaniem książek i katalogów. Współpracuje m.in. z Teatrem Miniatura w Gdańsku, Muzeum Miasta Gdyni, Instytutem Kultury Miejskiej, Festiwalem Literacki Sopot czy Muzeum Emigracji w Gdyni. Laureatka wielu międzynarodowych konkursów na plakat. Pomysłodawczyni cyklu AFRO_KULTURY na Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Zrealizowała projekt Bom Dia São Tomé. Organizuje też liczne wystawy i warsztaty.
Więcej na stronie:
www.facebook.com/anitawasikdesign

Zobacz także

Imprezy blisko Ciebie w Tango App →