Koronaseminarium. Refleksje w czasach pandemii

27 maja 2020, Środa

Online

, Online

Start: godz. 17:00

Podziel się:

Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie zaprasza do udziału w wydarzeniu: „Koronaseminarium. Refleksje w czasach pandemii”.

Będzie to cykl siedmiu spotkań w przestrzeni wirtualnej prowadzonych przez dr Ewę Majewską we współpracy z blogiem #MSNHomeOffice.

Epidemię koronawirusa możemy uznać za otwartą. Zarażonych jest (w momencie, gdy inicjujemy seminarium) ponad 2 miliony osób na świecie, ponad 8 tys. przypadków stwierdzono w Polsce. Tysiące osób umiera, a prominentni politycy, którzy na początku pandemii szydzili z towarzyszącej jej paniki, dziś skrupulatnie przestrzegają kwarantanny, bądź przebywają w szpitalach, zakażeni wirusem.

Kraje, w których władzę sprawują kobiety, znacząco lepiej radzą sobie z pandemią. Tymczasem filozofowie angażują się w napięte polemiki, wydawnictwa uwalniają książki i artykuły, często w osłupieniu ulegamy presji przeczytania wszystkiego i zaangażowania we wszystkie debaty. Erozji bądź rozpadowi ulegają podstawowe struktury społeczne i ekonomiczne, my sami i same podlegamy gwałtownej polityce paniki i pośpiechu, gdy świat wokół nas nagle zwalnia, demontując nasze nawyki, przyzwyczajenia, a często też bezpieczeństwo, zwłaszcza w sensie zdrowotnym i zawodowym. Nagłe, nieprzemyślane reakcje są nadal na porządku dziennym. W niektórych krajach oliwy do pandemicznego ognia dodają rządy, nieudolnie konstruując pseudo-pomoce, quasi-tarcze i udawane wsparcie. Z drugiej strony – rozkwitają inicjatywy pomocy wzajemnej, często oddolnie osoby i grupy mobilizują się, by wspierać siebie i innych. Weszliśmy w świat przyspieszonej dystopii i utopii jednocześnie.

Niniejsze seminarium jest zaproszeniem do wspólnego namysłu nad aktualnym kryzysem. Powstaje po to, by ułatwić nam kruche nawigowanie między sprzecznymi perspektywami i doświadczeniami, by dać nam wszystkim przestrzeń do namysłu, uwolnić myślenie z pułapek paniki i konkurencji w pandemii. Nie chcemy tu tylko dryfować między ideami, które w tym afektywnym stanie wyjątkowym szybko okazują się ulotne, bądź przechodzą w swoje przeciwieństwa, zwiększając tylko nasze osłupienie. Podobnie, jak potrzebujemy być razem, by zapewnić sobie i innym społeczne i bytowe przetrwanie, potrzebujemy też chronić i podtrzymywać naszą zdolność myślenia, nie tylko osobno, ale też i wspólnie – w dyskusji, nie tylko poprzez nagłe sztormy idei i eksplozje „genialnych” pomysłów, ale również poprzez rozmowę. W tym właśnie celu zapraszam do wspólnego myślenia (w) pandemii, i dziękuję Muzeum Sztuki Nowoczesnej za ugoszczenie tego pomysłu w jego wirtualnych ramach.

Seminarium będzie prowadzone on-line. Pierwszy „epizod”, we środę 22 kwietnia o 17.00, będzie miał formę wykładu – wprowadzenia i zaproszenia, przedstawię w nim założenia, inspiracje, moje własne zainteresowania pandemiczne. Kolejne „odcinki” seminarium, odbywającego się co tydzień w środy, licząc od 22 kwietnia, zawsze o godzinie 17.00, będą już interaktywnym seminarium, dla każdego z nich punktem wyjścia będzie tekst/ teksty z obszaru filozofii i teorii kultury, dobrane tak, byśmy mogły i mogli spokojnie pomyśleć o różnych aspektach pandemii. Jeśli uczestniczki/ uczestnicy będą miały/ mieli propozycje tekstów, możemy tę listę lektur uzupełniać/ modyfikować, to, co sama zebrałam, jest otwartą propozycją. Udział w seminarium jest bezpłatny.

Wizja i misja tego seminarium są bardzo proste – wychodzimy od tekstów, ale też od przeżywanego doświadczenia pandemii tu, w Warszawie, niemniej – być może w seminarium wezmą również osoby mówiące po polsku zamieszkałe w innych miastach i krajach. Chcemy rozmawiać, nie wygrywać bitwy, więc – seminarium jest zaproszeniem do rozmowy, do kształtowania własnej perspektywy, ale też do wspierania perspektyw innych osób i całej grupy. Chcemy skorzystać z możliwości myślenia razem, nie prowadzimy tu misji ani podboju. Nasze różne perspektywy, sposoby myślenia i interakcji znajdą sobie miejsce. Lektury podeślą Wam organizatorki seminarium.


Seminarium I: O oporze i sile bezsilnych.

To pierwsze, wykładowe seminarium, chciałabym poświęcić sile słabości – uważam, że jest ona szczególnie potrzebna dzisiaj. Postaram się opowiedzieć o tym, jak rozumiem słaby opór, jakie są jego podstawowe inspiracje, oraz jak taki sposób myślenia o sprawczości, polityce i podmiocie sprzyja rozpakowaniu pandemii. Zakreślę także ramki dla dalszych części seminarium, i przybliżę tematykę, strategie komunikacyjne i możliwości, jakie dla niego przewidujemy. Ten wykład będzie zawsze dostępny na stronie seminarium, jako punkt odniesienia, razem z programem i opisem seminarium.

LEKTURA:
Esej Vaclava Havla Siła bezsilnych; Ewa Majewska: https://krisis.eu/weak-resistance/

Seminarium II: O próbowaniu bycia wielością.

Dziś przyjrzymy się dwóm perspektywom bycia wielością – choreograficznej i filozoficzno-prawnej. W obu wersjach przekonujemy się, że nie mamy zbyt wielu doświadczeń „bycia wieloma”, i że to doświadczenie wymaga ćwiczeń.

LEKTURY:
– Sybille Peters O stawaniu się wielością, w: F. Malzacher (red), Prawda jest konkretna. Artystyczne strategie w polityce. Podręcznik, Fundacja bęc! Zmiana, Warszawa 2018. (książka w całości dostępna jest on-line w jęz. angielskim tu: https://tinyurl.com/y7ea7ohe
– Achille Mbembe, Powszechne prawo do oddychania: https://tinyurl.com/y7bcwgwf

Na to seminarium obowiązują zapisy pod mailem: zapisy@administracja.artmuseum.pl. Zainteresowanym podamy ID spotkania i hasło. Informujemy, że maksymalna liczba aktywnych uczestników spotkania to 100 osób. Seminarium będzie jednak również transmitowane na żywo na naszym fanpage’u.

Seminarium III: Nowa nadzieja.

Używanie „Gwiezdnych Wojen” jako punktu odniesienia nie brzmi może poważnie, ale skoro znaleźliśmy się w czasach, gdy bardzo potrzebujemy nadziei albo dobrej wymówki, że jej nie potrzebujemy, chciałabym, żebyśmy zastanowiły się wspólnie, czym jest nadzieja? Gdzie jej szukamy i do czego jest nam przydatna? Jak wpływa na nasze przeżywane doświadczenie? Dlaczego możemy jej potrzebować, czemu nie mamy czasem śmiałości jej wyrażać i jak to robimy?

LEKTURA:
Rebecca Solnit, Nadzieja w mroku, https://www.karakter.pl/ksiazki/nadzieja-w-mroku

Seminarium IV: Polityczne życie afektu.

Zaproponowana przez Sarę Ahmed analiza politycznego życia afektu będzie naszym głównym punktem odniesienia w tym czasie, gdy niby wszystko zwalnia, ale emocji jest przy tym więcej, niż kiedykolwiek. W szczególności – w czasie zamknięcia może to się okazać szczególnie pożyteczne – zajmiemy się złożonymi relacjami miłości i nienawiści. Zastanowimy się też nad tym, kto uczestniczy we wspólnocie, a kto będzie z niej zawsze i nieuchronnie wykluczana.

LEKTURY:
– Sara Ahmed The Cultural Politics of Emotion. Routlege, 2004. Po polsku jest dostępny esej Ahmed „Performatywność obrzydzenia”, jest doskonały: https://tinyurl.com/yb7vs2kq

Seminarium V: Poza polis. Afektywna teoria i polityka dzisiaj.

Czytanie Platona w czasie pandemii u zarania XXI wieku może wydawać się anachronizmem. Mimo to, chciałabym zabrać Was na spacer, i pójść – z Wami, Sokratesem (nie „jako Sokrates” :), Fajdrosem i teoriami afektu w teorii (powtórzenie świadome) na przechadzkę poza granice miasta, tak, by przyjrzeć się jego oraz właściwym mu wykluczeniom. Przy okazji – popatrzymy sobie na inne, queerowe, zaangażowane korzenie Europy. To może być tez przerywnik/ dygresja, niezbędna dla przetrwania pandemii.

LEKTURY:
– Platon, Fajdros (najlepiej w przekładzie Zwolskiego)
– Simon Critchley Black Socrates (dla chętnych) https://www.radicalphilosophy.com/article/black-socrates

Seminarium VI: Zapraszamy do panikowania!

Transparent wywieszony podczas strajku studenckiego w 2009 roku na fasadzie Wydziału Mediów i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu w Londynie głosił „Don’t Panic, Organize” (nie panikujcie, organizujcie się). Jestem od lat wyznawczynią głębi i mądrości tego studenckiego wyznania. Tymczasem w panice, jaka nadciągnęła w ostatnich tygodniach, znajdziemy nie tylko nas samych i najbliższych, ale też wydawałoby się zahartowanych robotników ducha. Zapraszam do wspólnego poddania się panicznej logorei filozofów, którzy w pierwszych tygodniach pandemii tylko wspierali i tak paniczną sytuację. Spanikujmy razem z nimi.

LEKTURY:
Teksty współczesnych filozofów publikowane w czasie pandemii:
– Slavoj Żizek (wydał już książkę Pancemic!, jego artykuły ukazywały się na bieżąco, również po polsku),
– Jean-Luc Nancy, Giorgio Agamben i Franco Berardi Bifo. Czasopismo „Praktyka Teoretyczna” publikowało na Facebooku ich krótkie teksty w jęz. polskim.

Seminarium VII: O stawaniu się kobietą w filozofii i polityce.

A teraz, zupełnie z innej beczki, poczytamy filozofki, o pandemii i o stawaniu się kobietą w filozofii i polityce. Zamkniemy cykl, podsumujemy nasze wnioski ze wszystkich seminarium. I zobaczymy, jakie słowniki, pojęcia i narracje się w naszym przypadku sprawdziły.

LEKTURY:
– Judith Revel, Antonio Negri, O instytucji dobra wspólnego: https://tinyurl.com/y8syfpfy
– Catherine Malabou, Kwarantanna w kwarantannie i z dala od kwarantanny. Rousseau, Robinson Crusoe i „ja”, wersja ang: https://tinyurl.com/yakyxqme
– Catherine Malabou, Changing Difference. Polity Press 2011, fragmenty.


Seminaria odbywać się będą w środy o godz. 17:00.
DATY KOLEJNYCH SEMINARIÓW:

22 i 29 kwietnia
6, 13, 20, 27 maja
3 czerwca

Więcej informacji o kolejnych seminariach na stronie Muzeum: https://bit.ly/2VkaNcp

Wszelkie pytania dotyczące seminarium prosimy kierować pod adres dr Ewy Majewskiej (ICI Berlin Affiliated Fellow): ewamajewska@o2.pl.


dr Ewa Alicja Majewska
jest feministyczną filozofką i działaczką, afiliowaną przy Institute of Cultural Inquiry (ICI) w Berlinie. Pracowała na uniwersytetach: Warszawskim i Jagiellońskim, była też visiting scholar w takich instytucjach, jak Uniwersytet Kalifornijski, Berkeley czy IWM w Wiedniu. Jest autorką czterech książek, w tym: „Kontrpubliczności ludowe i feministyczne” oraz „Tramwaj zwany uznaniem. Feminizm i solidarność po neoliberalizmie”, jak też około 50 artykułów i esejów, opublikowanych między innymi w: e-flux, Third Text, Journal of Utopian Studies, Praktyka Teoretyczna i Jacobin.
Aktualnie zajmuje się przede wszystkim filozofią heglowską, zwłaszcza zagadnieniem dialektyki słabych; feministyczną teorią krytyczną i kulturami antyfaszyzmu. Jej kolejna książka, Feminist Antifascism. Counterpublics of the Common, ukaże się w 2021 roku. Mieszka w Warszawie.


Zobacz także